Izba pamięci

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari

1. Bronisław Pietraszewicz 

(źródło wikipedia)

Urodził się w Duniłowiczach w województwie nowogródzkim (obecnie Białoruś). W 1924 rodzina przeniosła się do Warszawy (tutaj ojciec otrzymał pracę w Głównym Urzędzie Miar)[1] i zamieszkała na Żoliborzu. Był uczniem Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Księcia Józefa Poniatowskiego przy ul. Leopolda Lisa-Kuli 16. Do wybuchu wojny ukończył w nim I klasę licealną[2].

Po wybuchu wojny służył w kompanii przysposobienia wojskowego i w jej składzie opuścił Warszawę kierując się do Brześcia. Po rozpadzie oddziału wrócił samotnie do Warszawy. W pierwszych miesiącach okupacji pracował przy rozbiórce zniszczonych domów[1]. Zdał maturę na tajnych kompletach w I Gimnazjum Męskim im. Gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie, a jesienią 1940 rozpoczął studia na wydziale mechaniki w konspiracyjnej Państwowej Wyższej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda.

Bolesław Pietraszewicz był jednym z najaktywniejszych członków „Petu”. Główny twórca tej organizacji Bolesław Srocki napisał o nim:

(...) Zewnętrznie nie wyglądał na bohatera. Niewysoki, szczupły (...), o śniadej cerze, ciemno i gładko zaczesanych włosach, piwnych oczach pod silnie zarysowanymi brwiami, sprawiał wrażenie nieco wybuchowego i upartego, skłonnego do dysput i polemik teoretyka-intelektualisty. Zdolności jego jako żołnierza i dowódcy były swego rodzaju niespodzianką[3].

Odważny, opanowany, z wrodzonym poczuciem odpowiedzialności za powierzoną pracę i podwładnych, o ujmującym stosunku do ludzi, cieszył się głębokim zaufaniem swoich przełożonych i kolegów[4]. Znajdujące się przy ul. Słowackiego mieszkanie jego rodziców, z którymi mieszkał, było często wykorzystywane na konspiracyjne spotkania[5]. W 1943 w mieszkaniu odbyła się uroczystość złożenia przez grupę członków „Agatu” przysięgi wojskowej[6]. Wprowadził także do konspiracji swoją młodszą siostrę, Helenę Pietraszewicz-Dubiczyńską, ps. „Wrona”[7]. Aby pomóc finansowo rodzinie, pracował nocami jako stróż w kawiarni „Jaskółka” przy ul. Krechowieckiej[8][9].

Był jednym z inicjatorów i głównych wykonawców tzw. akcji megafonowej w dniu święta narodowego 3 maja 1943 na placu Wilsona. Tego dnia grupa pod dowództwem Stefana Rodkiewicza „Lecha” podłączyła zamaskowanym przewodem do telefonicznej szafki rozdzielczej jeden z ulicznych głośników niemieckiego Urzędu Propagandy („szczekaczkę”), urządzając w jednym z pobliskich mieszkań studio nadawcze. O godz. 18.00 przez szczekaczkę nadano poprzedzoną polskimi melodiami wojskowymi 15-minutową audycję składającą się z Roty Marii Konopnickiej i patriotycznego przemówienia zakończonego Mazurkiem Dąbrowskiego. Polskiego hymnu wysłuchało kilkuset zgromadzonych na placu Wilsona ludzi, a informacja o żoliborskiej audycji błyskawicznie obiegła całe miasto[10].

2 lutego 1943 wziął udział w ewakuacji materiałów i przedmiotów z opieczętowanego przez Gestapo mieszkania rodziny Błońskich przy ul. Brackiej 23[11].

W 1943 porzucił studia i rozpoczął kurs w szkole podchorążych „Agricola”. Wraz z całym PET-em wszedł do Szarych Szeregów, a następnie w sierpniu 1943, wraz z drużyną CR 500, przeszedł z Grup Szturmowych do nowo utworzonego oddziału „Agat” (późniejszy „Pegaz”)[12]. W listopadzie objął dowództwo I plutonu „Agatu”[13].

Brał udział w rozpoznaniu terenu do akcji pod Celestynowem, a 27 maja 1943 uczestniczył w akcji „Sól”, której celem było zdobycie z magazynów fabryki Kijewski, Scholtze i Spółka przy ul. Siarczanej 6 na Targówku chloranu potasu, niezbędnego do produkcji materiałów wybuchowych[14]. Kontrolowana przez Niemców warszawska fabryka była jedynym producentem tej substancji na terenie Generalnego Gubernatorstwa[15]. Zdobyto 21 beczek chloranu potasu i 10 beczek tlenku żelaza[16].

7 września 1943 uczestniczył w akcji specjalnej na SS-Oberscharführera Franza Bürkla.

1 lutego 1944 dowodził akcją Kutschera, której celem było wykonanie wyroku śmierci na Dowódcy SS i Policji na dystrykt warszawski SS-Brigadeführerze Franzu Kutscherze. Był także pierwszym wykonawcą wyroku.

 Osobny artykuł: Akcja Kutschera.

W czasie akcji został postrzelony w brzuch. Razem z Marianem Sengerem „Cichym” trafił do Szpitala Przemienienia Pańskiego, gdzie był operowany[17]. Z powodu denuncjacji rannych przez granatowego policjanta tego samego dnia po południu został przewieziony wraz z „Cichym” z powrotem do lewobrzeżnej części miasta, gdzie ostatecznie trafił do Szpitala Wolskiego przy ul. Płockiej 26. Tam zmarł 4 lutego 1944.

Został pochowany w tajemnicy w obecnym miejscu, w kwaterze batalionu „Zośka” (A-20) na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[18].

Rozkazem nr 267/BP z dnia 25 marca 1944 Komendant Główny Armii Krajowej nadał pośmiertnie Bronisławowi Pietraszewiczowi Order Virtuti Militari V klasy i awansował go do stopnia podporucznika czasów wojny

(źródło wikipedia)

2. Jan Penconek

(źródło: Szkoła Podstawowa im. por. Jana Penconka w Gowinie)

Absolwent I Gimnazjum Męskiego im. Gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie rocznik 1931 r. Porucznik - dowódca kompanii I Morskiego Pułku Strzelców, obrońca Wybrzeża, bohater Pułku, poległ dowodząc akcją na Kępie Oksywskiej 13 września 1939 r. 

Pochowany na Cmentarzu Bohaterów w Redłowie, nr mogiły 505.

Pośmiertne odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

(źródło Monografia III Liceum Ogólnoształcącego im. gen. Józefa Sowińskiego)

 

3. Tadeusz Wiwatowski

Tadeusz Wiwatowski (ur. 7 grudnia 1914 r. w Mińsku, zm. 11 sierpnia 1944 r. w Warszawie) - polski filolog, pracownik naukowy i dydaktyczny tajnego Uniwersytetu Warszawskiego, żołnierz obrony z września '39 oraz AK (ps. "Olszyna"), uczestnik powstania warszawskiego.

Absolwent I Gimnazjum Męskiego im. Gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie rocznik 1933

Działalność konspiracyjną rozpoczął w Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW), gdzie pełnił funkcję zastępcy komendanta okręgu TOW Warszawa-miasto Józefa Rybickiego (ps. "Andrzej"). Po scaleniu TOW z AK w 1943 r., w stopniu podporucznika został przydzielony do Kedywu okręgu warszawskiego - pełnił funkcję dowódcy oddziału dyspozycyjnego "A". W pierwszych dniach powstania warszawskiego dowodził tą jednostką walczącą w ramach zgrupowania "Radosław". Był również przez krótki czas zastępcą dowódcy batalionu "Miotła" kpt. Franciszka Mazurkiewicza, jednakże wkrótce ponownie objął dowództwo nad swoim macierzystym oddziałem dyspozycyjnym "Kolegium A". Zginął w czasie walk tego oddziału przy ul. Stawki. Odznaczony dwukrotnie Orderem Virtuti Militari V klasy (w 1939 i pośmiertnie w 1944). Pochowany w kwaterach żołnierzy i sanitariuszek baonu "Miotła" na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

(źródło Wikipedia)

 

 

 

 

 

Aktualności

Kontakt

  • III Liceum Ogólnokształcące im. gen. Józefa Sowińskiego
    ul.Rogalińska 2
    01-206 Warszawa
  • tel./fax (022) 632-07-53

Galeria zdjęć